پرش به محتوای اصلی
رکسان پارسیان، همپای صنعت ایران
| طراحی، تولید و اجرای سیستم‌های هیدرولیک
شیرهای هیدرولیک

عیب‌یابی شیر پروپرشنال هیدرولیک: نشانه‌ها، علت‌ها و روش بررسی

وقتی شیر پروپرشنال درست کار نمی‌کند، علت همیشه خود شیر نیست؛ تغذیه، سیگنال فرمان، کارت تقویت‌کننده، آلودگی روغن یا فشار پایلوت هم می‌توانند مقصر باشند. این راهنما روش بررسی قدم‌به‌قدم را توضیح می‌دهد.

نوشتهٔ تیم فنی رکسان پارسیانبه‌روزرسانی: ۲۲ مهر ۱۴۰۵۴ دقیقه مطالعه
عیب‌یابی شیر پروپرشنال یعنی پیدا کردن اینکه مشکل حرکت یا فشار مدار از خود شیر است یا از برق، سیگنال فرمان، کارت تقویت‌کننده یا شرایط هیدرولیکی مدار. بیشتر شیرهایی که «خراب» تشخیص داده می‌شوند، در واقع سالم‌اند و مشکل جای دیگری است.

شیرهای پروپرشنال، برخلاف شیرهای برقی معمولی، به جریان الکتریکی دقیق، روغن تمیز و تنظیمات الکترونیک وابسته‌اند. به همین دلیل پیش از باز کردن یا تعویض شیر، بررسی‌های ساده‌ای لازم است که هم زمان توقف را کم می‌کند و هم از خرید قطعهٔ غیرضروری جلوگیری می‌کند.

نشانه‌های رایج مشکل

  • عملگر اصلاً حرکت نمی‌کند یا فقط در یک جهت حرکت می‌کند.
  • حرکت جک نوسانی، پله‌ای یا همراه با ضربه است.
  • با فرمان صفر، جک آرام به یک سمت می‌رود (دریفت).
  • سرعت یا فشار با فرمان یکسان، هر بار متفاوت است.
  • پاسخ شیر کند شده یا برای رسیدن به سرعت قبلی، فرمان بیشتری لازم است.

قدم ۱: تغذیه و سیگنال فرمان

در شیرهای دارای الکترونیک روی شیر (مثل سری‌های 4WREE یا 4WRKE رکسروت)، ابتدا ولتاژ تغذیه (معمولاً ۲۴ ولت DC) و سیگنال فعال‌سازی را روی کانکتور بررسی کنید. سپس سیگنال فرمان را اندازه بگیرید و مطمئن شوید نوع آن (ولتاژ یا جریان) با چیزی که شیر انتظار دارد یکی است؛ اگر شیر فرمان جریانی می‌خواهد و PLC ولتاژ می‌فرستد، شیر رفتار نامنظم یا هیچ واکنشی ندارد. بسیاری از این شیرها خروجی پایش موقعیت اسپول دارند که مقایسهٔ آن با فرمان، سالم بودن شیر را نشان می‌دهد.

قدم ۲: کارت تقویت‌کننده (برای شیرهای بدون الکترونیک داخلی)

در شیرهایی مثل 4WRA یا 3DREP که کارت تقویت‌کنندهٔ جداگانه دارند، تنظیمات کارت به همان اندازهٔ خود شیر مهم است: جریان حداقل و حداکثر، جبران ناحیهٔ مرده، رمپ و دیثر. تعویض شیر یا کارت بدون تنظیم دوبارهٔ این پارامترها، اغلب باعث حرکت نوسانی یا دریفت می‌شود. تنظیمات قبلی را پیش از هر تغییر یادداشت کنید.

قدم ۳: بوبین و کابل

  • مقاومت بوبین را با مولتی‌متر اندازه بگیرید و با مقدار دیتاشیت مقایسه کنید؛ قطعی یا اتصال کوتاه یعنی بوبین خراب است.
  • کانکتور را از نظر رطوبت، پین شل و خوردگی بررسی کنید.
  • کابل سیگنال باید شیلددار باشد و شیلد فقط از یک سمت به زمین وصل شود؛ نویز برق قدرت، حرکت نامنظم ایجاد می‌کند.

قدم ۴: روغن و فیلتراسیون

آلودگی روغن رایج‌ترین علت مکانیکی خرابی شیرهای پروپرشنال است: ذرات ریز باعث گیر کردن یا کند شدن اسپول و هیسترزیس زیاد می‌شوند. نشانگر گرفتگی فیلتر را بررسی کنید، در صورت امکان تمیزی روغن را با آزمایش ذرات بسنجید و پس از هر تعمیر بزرگ، مدار را پیش از نصب شیر شست‌وشو دهید. این شیرها معمولاً فیلتراسیون ریزتری از شیرهای برقی معمولی لازم دارند؛ جزئیات در راهنمای المنت فیلتر آمده است.

قدم ۵: شرایط هیدرولیکی

  • فشار پایلوت: شیرهای پایلوتی (مثل 4WRKE) برای جابه‌جایی اسپول اصلی به حداقل فشار پایلوت نیاز دارند؛ فشار کم یعنی حرکت کند یا ناقص.
  • فشار پورت تخلیه: فشار برگشتی زیاد روی پورت‌های T یا Y رفتار شیر را تغییر می‌دهد.
  • هوا در روغن و دمای زیاد: هر دو باعث حرکت نرم‌نشده و ناپایدار می‌شوند.

چه کارهایی را در محل انجام ندهید؟

تنظیم صفر و فیدبک شیرهای دارای الکترونیک داخلی در کارخانه انجام می‌شود؛ باز کردن یا دست زدن به تنظیمات آن‌ها بدون تجهیزات تست، معمولاً وضع را بدتر می‌کند. اگر بررسی‌های بالا مشکل را نشان نداد، شیر برای تست روی میز آزمون یا تعویض بررسی شود. برای جایگزینی، کد کامل و شمارهٔ متریال روی پلاک را اعلام کنید؛ مدل‌های رکسروت در فروشگاه رکسان، بخش شیر تناسبی موجود است و برای خدمات عیب‌یابی، صفحهٔ تعمیرات هیدرولیک را ببینید.

پرسش‌های متداول

چرا جک با فرمان صفر شیر پروپرشنال آرام حرکت می‌کند؟

معمولاً به‌علت انحراف صفر در سیگنال فرمان یا کارت تقویت‌کننده، تنظیم نبودن جبران ناحیهٔ مرده، یا نشتی داخلی اسپول. ابتدا سیگنال فرمان را در حالت صفر اندازه بگیرید.

آیا می‌توان شیر پروپرشنال را با شیر برقی معمولی جایگزین کرد؟

فقط اگر کنترل پیوستهٔ سرعت یا فشار لازم نباشد. با شیر برقی معمولی، حرکت فقط روشن و خاموش است و شتاب‌گیری و توقف نرم از بین می‌رود.

هر چند وقت یک بار باید شیر پروپرشنال را سرویس کرد؟

شیر سرویس دوره‌ای جداگانه ندارد؛ مهم‌ترین نگهداری، کنترل منظم تمیزی روغن و تعویض به‌موقع المنت فیلتر است.

خرید آنلاین از فروشگاه رکسان

مدل‌ها را با کد فنی، مشخصات و قیمت در فروشگاه رکسان پارسیان ببینید و استعلام بگیرید: