پرش به محتوای اصلی
رکسان پارسیان، همپای صنعت ایران
| طراحی، تولید و اجرای سیستم‌های هیدرولیک
شیرهای هیدرولیک

انواع شیرهای هیدرولیک: کنترل جهت، فشار و دبی؛ کاربرد و نحوهٔ انتخاب

شیرهای هیدرولیک تعیین می‌کنند روغن به کجا، با چه فشاری و با چه سرعتی برود. در این راهنما سه خانوادهٔ اصلی شیرها، انواع هرکدام و معیارهای انتخاب را به زبان ساده مرور می‌کنیم.

نوشتهٔ تیم فنی رکسان پارسیانبه‌روزرسانی: ۱۹ مهر ۱۴۰۵۴ دقیقه مطالعه
شیرهای هیدرولیک جریان روغن را در مدار کنترل می‌کنند و در سه خانوادهٔ اصلی قرار می‌گیرند: شیرهای کنترل جهت که مسیر روغن را تعیین می‌کنند، شیرهای کنترل فشار که فشار و نیرو را محدود یا تنظیم می‌کنند، و شیرهای کنترل دبی که سرعت عملگرها را تعیین می‌کنند.

شیرهای کنترل جهت

این شیرها مسیر روغن را بین پمپ، مخزن و عملگرها باز و بسته می‌کنند و جهت حرکت جک یا موتور را تعیین می‌کنند. با تعداد پورت و تعداد وضعیت نام‌گذاری می‌شوند؛ مثلاً شیر ۴/۳ یعنی چهار پورت و سه وضعیت.

  • شیر برقی (سولونوئیدی): رایج‌ترین نوع در اتوماسیون صنعتی. مثال شناخته‌شده‌اش شیر 4WE6 رکسروت است.
  • شیر دستی (اهرمی): برای ماشین‌آلات سیار و کاربردهای ساده.
  • شیر پایلوتی (الکتروهیدرولیک): برای سایزهای بزرگ که نیروی سولونوئید برای جابه‌جایی اسپول اصلی کافی نیست.
  • شیر نشیمن‌دار (Poppet): نشتی داخلی بسیار کم دارد و برای نگه‌داشتن بار بدون افت مناسب است.
  • شیر پروپورشنال و سروو: علاوه بر جهت، مقدار باز شدن را هم متناسب با سیگنال الکتریکی کنترل می‌کنند و سرعت و موقعیت را پیوسته تنظیم می‌کنند.

شیرهای کنترل فشار

شیر کار اصلی
شیر فشارشکن یا اطمینان (Relief) محدود کردن حداکثر فشار مدار و حفاظت از پمپ و قطعات
شیر کاهنده فشار (Reducing) ایجاد فشار پایین‌تر و ثابت در یک شاخه از مدار، مثلاً برای گیره
شیر ترتیبی (Sequence) فعال کردن یک حرکت پس از رسیدن حرکت قبلی به فشار مشخص
شیر بالانس یا کانتربالانس کنترل بار رونده و جلوگیری از سقوط آزاد بار
شیر تخلیهٔ بی‌بار (Unloading) تخلیهٔ پمپ به مخزن با فشار کم وقتی مدار به روغن نیاز ندارد

شیرهای کنترل دبی و یک‌طرفه

  • شیر کنترل دبی ساده (Throttle): با تنگ کردن مسیر، سرعت را کم می‌کند، اما با تغییر بار سرعت هم تغییر می‌کند.
  • شیر کنترل دبی جبران‌شده (فشار جبران): با وجود تغییر بار، دبی و سرعت را ثابت نگه می‌دارد.
  • شیر یک‌طرفه (Check): فقط اجازهٔ عبور روغن در یک جهت را می‌دهد.
  • شیر یک‌طرفهٔ پایلوتی: عملگر را در جای خود قفل می‌کند و فقط با سیگنال فشار باز می‌شود.

انواع نصب شیر: صفحه‌ای، کارتریجی و خطی

شیرهای صفحه‌ای روی زیرصفحه یا منیفولد با صفحهٔ نصب استاندارد ISO 4401 سوار می‌شوند. سایزهای رایج NG6، NG10، NG16 و NG25 هستند. شیرهای کارتریجی داخل حفره‌ای در بلوک منیفولد پیچ یا جاسازی می‌شوند و مدار فشرده و کم‌نشتی می‌سازند. شیرهای خطی مستقیم روی لوله نصب می‌شوند. طراحی منیفولد هیدرولیک به نوع و تعداد شیرها بستگی دارد.

معیارهای انتخاب شیر هیدرولیک

  1. دبی و افت فشار: سایز شیر باید دبی مدار را با افت فشار قابل قبول عبور دهد.
  2. فشار کاری حداکثر در همهٔ پورت‌ها، به‌ویژه پورت T
  3. نوع فرمان: دستی، برقی، پایلوتی، پروپورشنال
  4. ولتاژ و نوع کانکتور برای شیرهای برقی
  5. سمبل اسپول و رفتار مورد نیاز در وضعیت وسط
  6. حساسیت به آلودگی و سطح فیلتراسیون مدار
  7. استاندارد نصب و امکان جایگزینی با برندهای دیگر

تأمین شیرهای هیدرولیک

رکسان پارسیان شیرهای هیدرولیک برندهای رکسروت، آتوس، پارکر، هاوه، موگ و ویکرز را بر اساس کد یا عکس پلاک تأمین می‌کند و برای شیرهای قدیمی یا تولیدنشده، معادل مناسب را پیشنهاد می‌دهد. فهرست شیرهای موجود در فروشگاه شیرآلات هیدرولیک رکسان آمده است.

پرسش‌های متداول

شیر فشارشکن و شیر کاهنده فشار چه فرقی دارند؟

شیر فشارشکن فشار ورودی خود را محدود می‌کند و روغن اضافه را به مخزن می‌فرستد. شیر کاهنده، فشار خروجی خود را پایین‌تر از فشار اصلی مدار ثابت نگه می‌دارد.

شیر پروپورشنال بهتر است یا سروو؟

شیر سروو پاسخ سریع‌تر و دقت بالاتری دارد، اما گران‌تر است و روغن بسیار تمیزتری لازم دارد. برای بیشتر کاربردهای صنعتی، شیر پروپورشنال تعادل خوبی بین دقت و هزینه دارد.

چرا جک با شیر وسط‌بسته باز هم پایین می‌رود؟

شیرهای اسپولی همیشه کمی نشتی داخلی دارند. برای نگه‌داشتن بار بدون افت، از شیر یک‌طرفهٔ پایلوتی یا شیر بالانس استفاده کنید.

خرید آنلاین از فروشگاه رکسان

مدل‌ها را با کد فنی، مشخصات و قیمت در فروشگاه رکسان پارسیان ببینید و استعلام بگیرید: