پرش به محتوای اصلی
رکسان پارسیان، همپای صنعت ایران
| طراحی، تولید و اجرای سیستم‌های هیدرولیک
روانکاری صنعتی

سیستم روانکاری مرکزی چیست؟ انواع گریسکاری اتوماتیک، اجزا و مزایا

روانکاری دستی نقاط زیاد یک ماشین، هم وقت‌گیر است و هم خطاپذیر. سیستم روانکاری مرکزی مقدار دقیق روغن یا گریس را در زمان مشخص به همهٔ نقاط می‌رساند. در این راهنما انواع و اجزای این سیستم‌ها را مرور می‌کنیم.

نوشتهٔ تیم فنی رکسان پارسیانبه‌روزرسانی: ۱۸ مهر ۱۴۰۵۳ دقیقه مطالعه
سیستم روانکاری مرکزی مجموعه‌ای از پمپ، مقسم‌ها (دیستریبیوتر)، لوله‌کشی و کنترلر است که روغن یا گریس را به‌صورت خودکار و با مقدار و زمان‌بندی مشخص، از یک نقطهٔ مرکزی به همهٔ نقاط روانکاری یک ماشین یا خط تولید می‌رساند.

بخش بزرگی از خرابی بلبرینگ‌ها و یاتاقان‌ها به روانکاری ناکافی یا بیش از حد برمی‌گردد. در روانکاری دستی، بعضی نقاط از قلم می‌افتند، بعضی بیش از حد گریس می‌گیرند و نقاط دور از دسترس اغلب فراموش می‌شوند. سیستم روانکاری مرکزی این مشکل را با تزریق مقدار کم و منظم حل می‌کند.

مزایای سیستم روانکاری مرکزی

  • افزایش عمر بلبرینگ‌ها، یاتاقان‌ها، زنجیرها و راهنماها
  • کاهش توقف ماشین برای روانکاری و کاهش نیروی انسانی
  • روانکاری نقاط خطرناک یا دور از دسترس بدون توقف خط
  • کاهش مصرف گریس و آلودگی محیط با جلوگیری از گریس‌کاری بیش از حد
  • پایش و هشدار خودکار در صورت گرفتگی یا خالی شدن مخزن

انواع سیستم روانکاری مرکزی

نوع سیستم اصول کار کاربرد رایج
پیشرو (Progressive) مقسم‌های پیستونی، گریس را به ترتیب و به مقدار مشخص بین خروجی‌ها تقسیم می‌کنند؛ گرفتگی یک خروجی کل سیکل را متوقف و قابل تشخیص می‌کند. ماشین‌آلات صنعتی، ماشین‌آلات راه‌سازی و معدنی با تعداد نقاط متوسط
تک‌خطی (Single-line) پمپ، یک خط اصلی را تحت فشار قرار می‌دهد و اینجکتورها در هر نقطه مقدار تنظیم‌شده را تزریق می‌کنند. ماشین‌ابزار، خطوط تولید و ماشین‌های با نقاط زیاد و نیاز متفاوت
دوخطی (Dual-line) دو خط اصلی به‌تناوب تحت فشار قرار می‌گیرند؛ برای مسیرهای طولانی و تعداد نقاط بسیار زیاد مناسب است. صنایع فولاد، سیمان، نورد و تجهیزات بزرگ
روغن و هوا (Oil-Air) قطرات روغن با جریان هوا به نقطه منتقل می‌شوند. بلبرینگ‌های پرسرعت و اسپیندل‌ها
حداقل روانکاری (MQL) مقدار بسیار کم روغن به‌صورت مه به محل برش می‌رسد. ماشین‌کاری و برش فلزات

اجزای اصلی سیستم

  • پمپ روانکاری: برقی، پنوماتیک یا مکانیکی، همراه با مخزن روغن یا گریس
  • مقسم یا اینجکتور: تقسیم مقدار دقیق روانکار بین نقاط
  • لوله‌ها و اتصالات: متناسب با فشار و نوع روانکار
  • کنترلر و تایمر: تعیین زمان کار و توقف پمپ
  • سنسورها: پایش سیکل مقسم، فشار خط و سطح مخزن

اطلاعات لازم برای طراحی سیستم روانکاری مرکزی

  1. تعداد و محل نقاط روانکاری و فاصلهٔ آن‌ها از هم
  2. نوع روانکار توصیه‌شدهٔ سازندهٔ ماشین (روغن یا گریس و گرید NLGI)
  3. مقدار و تناوب روانکاری هر نقطه، یا ابعاد بلبرینگ‌ها و دور آن‌ها
  4. شرایط محیطی: دما، گرد و خاک، آب و ارتعاش
  5. برق یا هوای فشردهٔ در دسترس و نوع کنترل مورد نیاز (مستقل یا متصل به PLC)

برندهای شناخته‌شدهٔ تجهیزات روانکاری

برندهایی مانند لینکلن (Lincoln، گروه SKF) و دروپسا (DropsA) از سازندگان شناخته‌شدهٔ پمپ‌ها، مقسم‌ها و تجهیزات روانکاری مرکزی هستند. رکسان پارسیان تجهیزات این برندها را تأمین می‌کند و طراحی و اجرای سیستم روانکاری مرکزی را بر اساس داده‌های واقعی تجهیز انجام می‌دهد.

پرسش‌های متداول

سیستم روانکاری مرکزی روی ماشین قدیمی نصب می‌شود؟

بله. بیشتر سیستم‌ها روی ماشین‌های موجود هم قابل نصب‌اند. ابتدا نقاط، نوع روانکار و مسیر لوله‌کشی بررسی و سپس سیستم مناسب انتخاب می‌شود.

گریسکاری اتوماتیک چقدر مصرف گریس را کم می‌کند؟

به وضعیت فعلی روانکاری بستگی دارد. وقتی گریس به‌جای مقدار زیاد و نامنظم، به مقدار کم و منظم تزریق شود، معمولاً هم مصرف کمتر می‌شود و هم کیفیت روانکاری بهتر.

سیستم پیشرو بهتر است یا تک‌خطی؟

سیستم پیشرو برای پایش ساده و تشخیص گرفتگی مناسب است. سیستم تک‌خطی انعطاف بیشتری در تنظیم مقدار هر نقطه دارد. انتخاب به تعداد نقاط، فاصله‌ها و نوع روانکار بستگی دارد.