پرش به محتوای اصلی
رکسان پارسیان، همپای صنعت ایران
| طراحی، تولید و اجرای سیستم‌های هیدرولیک
نگهداری و عیب‌یابی هیدرولیک

انتخاب روغن هیدرولیک: ISO VG 32، 46 یا 68؟ زمان تعویض و نگهداری روغن

روغن هیدرولیک فقط واسطهٔ انتقال نیرو نیست؛ روانکاری، خنک‌کاری و آب‌بندی قطعات هم به آن وابسته است. در این راهنما معیارهای انتخاب روغن، معنای ISO VG و نشانه‌های زمان تعویض را مرور می‌کنیم.

نوشتهٔ تیم فنی رکسان پارسیانبه‌روزرسانی: ۱۸ مهر ۱۴۰۵۴ دقیقه مطالعه
روغن هیدرولیک سیالی است که نیرو را در مدار منتقل می‌کند و هم‌زمان قطعات متحرک را روانکاری، گرما را منتقل و فاصله‌های کوچک داخل پمپ و شیرها را آب‌بندی می‌کند. مهم‌ترین مشخصهٔ آن ویسکوزیته است که با درجهٔ ISO VG بیان می‌شود.

روغن نامناسب یا فرسوده یکی از علت‌های اصلی خرابی پمپ و شیرهای هیدرولیک است. انتخاب درست روغن و نگهداری آن، ارزان‌ترین راه برای افزایش عمر کل سیستم هیدرولیک است.

ISO VG یعنی چه؟

ISO VG درجه‌بندی ویسکوزیتهٔ روغن در دمای ۴۰ درجهٔ سانتی‌گراد بر حسب سانتی‌استوکس است. روغن ISO VG 46 در ۴۰ درجه ویسکوزیته‌ای حدود ۴۶ سانتی‌استوکس دارد (در محدودهٔ ۴۱٫۴ تا ۵۰٫۶). هرچه عدد بزرگ‌تر باشد، روغن غلیظ‌تر است.

روغن هیدرولیک 32، 46 یا 68؟

درجه شرایط مناسب
ISO VG 32 محیط‌های سردتر، مدارهای دقیق و کم‌فشار، ماشین‌ابزار و سیستم‌هایی که در دمای پایین راه‌اندازی می‌شوند
ISO VG 46 رایج‌ترین انتخاب برای یونیت‌های صنعتی در دمای کاری متعارف؛ تعادل خوب بین روانکاری و جریان‌پذیری
ISO VG 68 محیط‌های گرم، فشار و بار زیاد، یا سیستم‌هایی که دمای کاری روغن بالاتر است

معیار اصلی، محدودهٔ ویسکوزیتهٔ مجاز پمپ در دیتاشیت سازنده است. هدف این است که ویسکوزیتهٔ روغن در دمای کاری واقعی، در محدودهٔ بهینهٔ پمپ بماند و در لحظهٔ راه‌اندازی سرد هم از حداکثر مجاز بیشتر نشود.

انواع روغن هیدرولیک: HM، HV و روغن‌های ویژه

  • HM (HLP): روغن معدنی با افزودنی‌های ضدسایش و ضداکسیداسیون؛ استاندارد رایج یونیت‌های صنعتی
  • HV (HVLP): شاخص ویسکوزیتهٔ بالا؛ ویسکوزیته با تغییر دما کمتر عوض می‌شود. برای تجهیزات بیرونی و محیط‌های با دمای متغیر مناسب است.
  • روغن‌های مقاوم در برابر آتش (HFC، HFD و…): برای ریخته‌گری، فولاد و معادن که خطر آتش‌سوزی وجود دارد. سازگاری آب‌بندها و پمپ با این سیال‌ها باید بررسی شود.
  • روغن‌های زیست‌تخریب‌پذیر (HEES و…): برای تجهیزات کشاورزی، سدها و محیط‌های حساس.
مخلوط کردن روغن‌های برندها یا پایه‌های مختلف توصیه نمی‌شود. افزودنی‌ها ممکن است با هم ناسازگار باشند و رسوب و کف ایجاد کنند.

تمیزی روغن: مهم‌تر از برند روغن

حتی بهترین روغن، اگر آلوده باشد، به پمپ و شیرها آسیب می‌زند. سطح تمیزی روغن با کد ISO 4406 بیان می‌شود؛ سه عددی که تعداد ذرات بزرگ‌تر از ۴، ۶ و ۱۴ میکرون را در هر میلی‌لیتر نشان می‌دهند. شیرهای سروو و پروپورشنال و پمپ‌های پیستونی روغن بسیار تمیزتری نسبت به مدارهای ساده می‌خواهند. حتی روغن نو از بشکه معمولاً به اندازهٔ کافی تمیز نیست و بهتر است با فیلتر وارد مخزن شود.

  • روغن را از طریق فیلتر یا دستگاه تصفیه به مخزن اضافه کنید.
  • هواکش مخزن را به فیلتر تنفسی مناسب مجهز کنید؛ نکات انتخاب آن در راهنمای فیلتر و المنت هایدک آمده است.
  • المنت‌ها را بر اساس نشانگر گرفتگی تعویض کنید، نه فقط بر اساس زمان.

زمان تعویض روغن هیدرولیک

بازهٔ ثابتی برای همهٔ سیستم‌ها وجود ندارد. دمای کاری، آلودگی محیط، حجم روغن و کیفیت فیلتراسیون همه مؤثرند. روش درست، آنالیز دوره‌ای روغن است که ویسکوزیته، عدد اسیدی، آب و تعداد ذرات را می‌سنجد. نشانه‌های عملی نیاز به تعویض یا تصفیه:

  • تیره شدن رنگ یا بوی سوختگی
  • رنگ شیری یا کدر که نشانهٔ ورود آب است
  • کف‌کردن پایدار روی سطح روغن
  • رسوب و لجن در کف مخزن یا روی المنت‌ها
  • تغییر قابل توجه ویسکوزیته در آزمایش

نکات تعویض روغن

  1. روغن را در دمای کاری تخلیه کنید تا ذرات و رسوب همراه آن خارج شوند.
  2. مخزن را کامل تمیز کنید؛ از پارچهٔ پرزدار استفاده نکنید.
  3. همهٔ المنت‌های فیلتر را عوض کنید.
  4. روغن نو را از طریق فیلتر وارد کنید و سیستم را هواگیری کنید.
  5. در اولین ساعت‌های کار، دما، صدا و فشار را زیر نظر بگیرید.

پرسش‌های متداول

روغن هیدرولیک 46 و 68 چه فرقی دارند؟

روغن 68 غلیظ‌تر است و برای دمای کاری بالاتر و بارهای سنگین‌تر مناسب است. روغن 46 در بیشتر یونیت‌های صنعتی با دمای کاری متعارف انتخاب استاندارد است. ملاک نهایی دیتاشیت پمپ است.

آیا می‌توان روغن موتور را جای روغن هیدرولیک ریخت؟

توصیه نمی‌شود. روغن موتور افزودنی‌های متفاوتی دارد که ممکن است با آب‌بندها و فیلترهای هیدرولیک سازگار نباشد و کف یا رسوب ایجاد کند. فقط در صورت مجاز بودن در دیتاشیت سازندهٔ تجهیز استفاده شود.

چرا روغن هیدرولیک کف می‌کند؟

ورود هوا از مسیر مکش، سطح پایین روغن، برگشت روغن بالای سطح مخزن، آلودگی با آب یا مخلوط شدن روغن‌های ناسازگار. علت‌های بیشتر در راهنمای صدای پمپ و داغ شدن روغن آمده است.

خرید آنلاین از فروشگاه رکسان

مدل‌ها را با کد فنی، مشخصات و قیمت در فروشگاه رکسان پارسیان ببینید و استعلام بگیرید: