پرش به محتوای اصلی
رکسان پارسیان، همپای صنعت ایران
| طراحی، تولید و اجرای سیستم‌های هیدرولیک
جک و سیلندر هیدرولیک

محاسبه جک هیدرولیک: نیرو، قطر پیستون، سرعت و دبی پمپ (با جدول)

با چند رابطهٔ ساده می‌توان نیرو، قطر پیستون، سرعت و دبی لازم برای جک هیدرولیک را حساب کرد. این راهنما رابطه‌ها را با مثال عددی و جدول آماده نیروی سیلندر هیدرولیک توضیح می‌دهد.

نوشتهٔ تیم فنی رکسان پارسیانبه‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵۵ دقیقه مطالعه
محاسبه جک هیدرولیک یعنی تعیین قطر پیستون و میله، فشار کاری، دبی پمپ و توان لازم، طوری که سیلندر هیدرولیک نیروی لازم را با سرعت مورد نظر بدهد و میله زیر بار کمانش نکند.

پیش از سفارش ساخت یا خرید جک هیدرولیک، چند عدد باید روشن باشد: نیروی لازم، فشار در دسترس مدار، طول کورس و سرعت حرکت. این راهنما رابطه‌های اصلی را با مثال عددی می‌آورد. عددها نتیجهٔ محاسبهٔ تئوری‌اند و برای انتخاب نهایی باید اصطکاک آب‌بندها، افت فشار مسیر و ضریب اطمینان را هم در نظر گرفت.

نیروی جک هیدرولیک چطور حساب می‌شود؟

نیرو برابر فشار ضرب در سطح است. اگر فشار به بار و سطح به سانتی‌متر مربع باشد، نیرو به کیلونیوتن چنین می‌شود:

نیرو (کیلونیوتن) = فشار (بار) × سطح (سانتی‌متر مربع) ÷ ۱۰۰

سطح پیستون از قطر آن به دست می‌آید: سطح = ۳٫۱۴۲ × قطر² ÷ ۴. برای پیستون ۱۰۰ میلی‌متری (۱۰ سانتی‌متر)، سطح حدود ۷۸٫۵ سانتی‌متر مربع است. در ۱۶۰ بار، نیروی رانش حدود ۱۲۵٫۷ کیلونیوتن می‌شود؛ تقریباً معادل وزن ۱۲٫۸ تن.

جدول نیروی رانش سیلندر هیدرولیک

قطر پیستون (میلی‌متر) سطح (سانتی‌متر مربع) نیرو در ۱۰۰ بار (کیلونیوتن) نیرو در ۱۶۰ بار (کیلونیوتن) نیرو در ۲۵۰ بار (کیلونیوتن)
۴۰ ۱۲٫۶ ۱۲٫۶ ۲۰٫۱ ۳۱٫۴
۵۰ ۱۹٫۶ ۱۹٫۶ ۳۱٫۴ ۴۹٫۱
۶۳ ۳۱٫۲ ۳۱٫۲ ۴۹٫۹ ۷۷٫۹
۸۰ ۵۰٫۳ ۵۰٫۳ ۸۰٫۴ ۱۲۵٫۷
۱۰۰ ۷۸٫۵ ۷۸٫۵ ۱۲۵٫۷ ۱۹۶٫۳
۱۲۵ ۱۲۲٫۷ ۱۲۲٫۷ ۱۹۶٫۳ ۳۰۶٫۸
۱۶۰ ۲۰۱٫۱ ۲۰۱٫۱ ۳۲۱٫۷ ۵۰۲٫۷
۲۰۰ ۳۱۴٫۲ ۳۱۴٫۲ ۵۰۲٫۷ ۷۸۵٫۴

عددهای جدول نیروی تئوری‌اند. در عمل اصطکاک آب‌بندها و افت فشار مسیر بخشی از آن را می‌گیرد؛ برای همین معمولاً قطر را چنان انتخاب می‌کنند که نیروی تئوری چند ده درصد بیشتر از نیروی لازم باشد.

نیروی برگشت و سطح حلقوی

در برگشت، روغن به سمت میله وارد می‌شود و فقط سطح حلقوی (سطح پیستون منهای سطح میله) کار می‌کند. پس نیروی برگشت کمتر و سرعت برگشت بیشتر است. برای جک ۱۰۰ با میلهٔ ۵۶ میلی‌متری، سطح حلقوی حدود ۵۳٫۹ سانتی‌متر مربع است و نیروی برگشت در ۱۶۰ بار حدود ۸۶٫۲ کیلونیوتن می‌شود.

نسبت سطح پیستون به سطح حلقوی در ترکیب‌های رایج (مثل ۶۳/۳۶، ۱۰۰/۵۶ و ۱۲۵/۷۰) حدود ۱٫۴۶ تا ۱٫۴۸ است. یعنی با همان دبی، جک حدود یک‌ونیم برابر سریع‌تر برمی‌گردد.

قطر پیستون را از نیروی لازم حساب کنید

اگر نیروی لازم و فشار را بدانید، سطح لازم = نیرو (کیلونیوتن) × ۱۰۰ ÷ فشار (بار). سپس قطر = جذر (۴ × سطح ÷ ۳٫۱۴۲).

مثال: برای ۱۵۰ کیلونیوتن در ۱۶۰ بار، سطح لازم ۹۳٫۸ سانتی‌متر مربع و قطر حدود ۱۰٫۹ سانتی‌متر می‌شود. چون قطر ۱۰۰ کم است، سایز استاندارد بعدی، یعنی ۱۲۵ میلی‌متر، انتخاب می‌شود که در ۱۶۰ بار حدود ۱۹۶ کیلونیوتن می‌دهد.

سرعت جک و دبی پمپ

دبی (لیتر بر دقیقه) = سرعت (متر بر دقیقه) × سطح (سانتی‌متر مربع) ÷ ۱۰

برای جک ۱۰۰ با سرعت رفت ۳ متر بر دقیقه، دبی لازم حدود ۲۳٫۶ لیتر بر دقیقه است. با همین دبی، سرعت برگشت روی سطح حلقوی ۵۳٫۹ حدود ۴٫۴ متر بر دقیقه می‌شود. زمان یک کورس هم برابر طول کورس تقسیم بر سرعت است.

اگر چند جک هم‌زمان حرکت می‌کنند، دبی همهٔ آن‌ها جمع می‌شود. انتخاب پمپ مناسب برای این دبی در راهنمای انواع پمپ هیدرولیک آمده است.

توان لازم الکتروموتور

توان هیدرولیکی (کیلووات) = فشار (بار) × دبی (لیتر بر دقیقه) ÷ ۶۰۰

در مثال بالا، ۱۶۰ بار و ۲۳٫۶ لیتر بر دقیقه حدود ۶٫۳ کیلووات توان هیدرولیکی است. راندمان پمپ و موتور کمتر از صد درصد است؛ پس الکتروموتور را بزرگ‌تر انتخاب می‌کنند. اگر فشار بالا فقط در انتهای کورس لازم است، پمپ دوطبقه یا پمپ دبی متغیر توان لازم را کم می‌کند. این موضوع در راهنمای یونیت هیدرولیک توضیح داده شده است.

کمانش میله در کورس‌های بلند

وقتی جک بار فشاری می‌گیرد، میلهٔ بلند و باریک ممکن است کمانش کند. خطر کمانش به طول کورس، قطر میله و نوع نصب بستگی دارد. نصب با پین در دو سر، طول آزاد میله را بیشتر از نصب فلنجی می‌کند. در کورس‌های بلند، میلهٔ قطورتر یا راهنمای میانی لازم است. سری‌های استاندارد میله و نصب در استاندارد جک هیدرولیک ISO 6020 و ISO 6022 آمده‌اند.

خلاصهٔ اطلاعات لازم برای محاسبه

  • نیروی لازم در رفت و برگشت
  • فشار کاری در دسترس مدار
  • طول کورس و سرعت یا زمان حرکت
  • نوع نصب و جهت بار (فشاری یا کششی)
  • تعداد سیکل در روز و شرایط کار (دما، گرد و غبار)

با این اطلاعات، طراحی و ساخت جک هیدرولیک سفارشی دقیق انجام می‌شود.

پرسش‌های متداول

جک هیدرولیک ۱۰۰ در ۱۶۰ بار چند تن نیرو دارد؟

سطح پیستون ۱۰۰ میلی‌متری حدود ۷۸٫۵ سانتی‌متر مربع است و در ۱۶۰ بار حدود ۱۲۵٫۷ کیلونیوتن نیرو می‌دهد، یعنی تقریباً ۱۲٫۸ تن نیروی تئوری. نیروی قابل استفاده کمی کمتر است.

چرا جک هیدرولیک در برگشت سریع‌تر است؟

چون در برگشت فقط سطح حلقوی پر می‌شود که از سطح پیستون کوچک‌تر است. با دبی ثابت، سطح کمتر یعنی سرعت بیشتر؛ در ترکیب‌های رایج حدود ۱٫۵ برابر.

برای جک هیدرولیک چه فشاری انتخاب کنیم؟

فشار بالاتر قطر جک را کوچک‌تر می‌کند، ولی پمپ، شیرها و شیلنگ‌ها را گران‌تر می‌کند. بسیاری از مدارهای صنعتی بین ۱۰۰ و ۲۵۰ بار کار می‌کنند. انتخاب نهایی به قطعات موجود مدار و فضای نصب بستگی دارد.

دبی پمپ برای جک هیدرولیک چطور حساب می‌شود؟

سرعت مورد نظر به متر بر دقیقه را در سطح پیستون به سانتی‌متر مربع ضرب و بر ۱۰ تقسیم کنید تا دبی به لیتر بر دقیقه به دست آید.

پرسش‌ها و نظرهای شما

هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این موضوع پرسش یا تجربه‌ای دارید، بنویسید تا کارشناسان رکسان پاسخ دهند.

نظر یا پرسش خود را بنویسید

نظرها پس از بررسی منتشر می‌شوند. ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود و فقط برای اطلاع از پاسخ به کار می‌رود.